اسلام [ امروز ] شهري از آن فراخ‌تر نمىشناسم . اما سرزمين خاوران ، پس ستم وفساد در آن بسيار شده است ولى از جاى ديگر بهتر است . إقليم عجم براي مردمانى پائين‌تر خوب نيست . [ مگر مرو كه خرمى عراق را دارد . پس هر چه خواهى دربارهء آن بگو ] اگر رمله آب داشت ، بي استثنا بهترين شهر اسلام مىبود ، زيرا كه زيبا وخوش است قدس وغور ، مرز بودن ، دريا [ كوه ، دشت ] همه را دارد با هواي معتدل وميوه‌هاى خوشمزه ومردمى بلند نظر ، جز اينكه در ميان ايشان نادانان هم هستند . خزانهء مصر وبار انداز دو دريا است [ خلاصه بهترين شهرها آنجا است كه دست در آن جا بازتر باشد ، هر چند كه ديهى باشد ] * 13 - مذهبها وذمّيان : I - آئين : بدانكه مذهبهاى امروزى اسلام كه بالا وپائين ودسته بندى ومبلّغان داشته باشند بيست وهشت مذهبند ؛ چهار در فقه ، چهار در كلام چهار در فقه وكلام ، چهار مذهب پژمرده ، چهار أهل حديث ، چهار مذهب كه جاى چهار ديگر را گرفته‌اند ، وچهار مذهب روستائيان : آ ) مذهبهاى فقهى : 1 - حنفي « 1 » 2 - مالكي 3 - شفعوى 4 - داودى .

--> ( 1 ) در پانوشت چ ع : 42 از نسخهء C خطى يادداشتى نقل شده كه چون مناسب اينجا بود نقل شد : [ مشهور از أبو حنيفة آنست كه در علم كلام وارد نمىشد ومن بزرگان اين عصر ، مانند أبو بكر جصاص وأبو بكر بن فضل وإسماعيلي وصعوانى وعقيلى را ديدم واز أبو الحسين قزوينى شنيدم كه مىگفت : أبو حنيفة بي گمان مرجى بوده وبيشتر متكلمان پيرو أو معتزلي بوده‌اند . ولى با اين همه نمىتوان گفت كه : أو داراى مذهب « فقهى - كلامي » بوده است ، بلكه بايد گفت كه پيروان أو به كلام نيز گراييدند ] . مؤلف مقدسي در چ ع 127 نيز دفاعيه‌اى مفصل از مذهب‌وارهء حنفي دارد .